Ynsan saglygy - döwletiň iň gymmatly baýlygy
15-05-26
Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Gahryman Arkadagymyzyň hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň tagallalary bilen halkymyzyň bagtyýar we abadan durmuşyny üpjün etmek ugrunda netijeli işler üstünlikli durmuşa geçirilýär. Şunda saglygy goraýyş ulgamyny yzygiderli ösdürmekde amala aşyrylýan maksatnamalar ýurdumyzda ynsan saglygynyň döwletiň iň gymmatly baýlygy hökmünde möhüm orun eýeleýändiginiň aýdyň subutnamasydyr. Saglygy goraýyş ulgamynda gazanylan üstünlikler bolsa her birimizi buýsandyrýar.
Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň ilkinji ýyllarynda kabul edilen Türkmenistanyň Prezidentiniň «Saglyk» Döwlet maksatnamasynyň hem-de beýleki giň gerimli durmuş-ykdysady maksatnamalaryň amala aşyrylmagy esasynda ulgamyň mümkinçilikleri has-da artýar. «Türkmenistanda lukmançylyk sagaldyş-dikeldiş çäreleriniň 2024 — 2028-nji ýyllar üçin Milli strategiýasynyň» hem-de şu Milli strategiýany amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň Meýilnamasynyň, «Türkmenistanyň immuno-öňüni alyş boýunça 2024 — 2028-nji ýyllar üçin Milli maksatnamasynyň» üstünlikli durmuşa geçirilmegi ynsan saglygyny goramagyň esasy wezipeleriň biri hökmünde kesgitlenendiginiň ýene bir aýdyň güwäsi boldy.
Sagdyn durmuş ýörelgelerini berjaý etmegi diňe bir özümiz däl, eýsem, ýakynlarymyzyň arasynda hem wagyz etmäge çalyşmalydyrys. Hereketde bolmak, ýagny sport bilen meşgullanmak, ýöremek, maşklary ýerine ýetirmek, şeýle-de sagdyn iýmitlenmek, pasla görä geýinmek — bularyň ählisi saglygymyzy goramak üçin möhümdir.
Her pasylda bolşy ýaly, dowam edýän yssy günlerde kesellerden goranmak, pasla görä geýnip, sagdyn iýmitlenip, saglyk ýagdaýyňy durnukly saklamak esasy wezipedir. Şonuň üçin yssyda ýerine ýetirilmeli düzgünleri hemmämiziň bilmegimiz gerek.
Tomus paslynyň gelmegi bilen Gün şöhlesiniň zyýanly täsirinden goranmak, uzak ýola gidilende arassa agyz suwuny alyp gitmek, nah matadan tikilen egin-eşikleri, başgap geýmek, ýaglyk örtünmek, Günden goraýan äýnek dakynmak we saýawan götermek maslahat berilýär.
Bu pasyl ynsan saglygy üçin örän peýdaly gök, bakja we miwe önümleriniň bişýän döwri. Şonuň üçin gök önümler iýlende, olary akar suwda gowy ýuwmak, işdäaçarlar taýýarlananda, ýörite aşhana gurallaryny ulanmak zerur hasaplanýar.
Şahsy we jemgyýetçilik arassaçylyk tertip-düzgünlerini pugta berjaý etmeli. Iş ýerleriňizde we öýüňizde otaglaryň howasynyň tämiz bolmagyny gazanyň! Gahryman Arkadagymyzyň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly köp jiltli ylmy-ensiklopedik kitabynda beýan edilýän dermanlyk ösümliklerden taýýarlanan melhem çaýlary maşgala lukmany bilen maslahatlaşyp içmek has peýdalydyr. Gan basyşyňyzy we ganyň düzümindäki süýjüligi elmydama gözegçilikde saklasaňyz, saglygyňyz üçin has peýdalydyr.
Tomus paslynda hem Witamin С — askorbin turşusyna baý bolan önümleri köpräk iýmek maslahat berilýär. Şöhlat önümlerini we beýleki tiz zaýalanýan önümleri ürç edip iýmekden saklanmagy başarmaly. Gök önümleri we miweleri iýmek sagdynlygyňyz üçin bähbitlidir. Günüň dowamynda kabul edilýän nahar duzunyň 5 gramdan artyk bolmazlygyna ünsli boluň! Kakadylan miweleri maşgala lukmanyňyz bilen maslahatlaşyp iýiň, olaryň mikroelementlere baý önümlerdigini unutmaň!
Günüň dowamynda 2 litre çenli suw içmek ýerliklidir. Ýiti iýmit zäherlenmeleriniň we ýiti içege ýokanç keselleriniň öňüni almak maksady bilen, iýmit önümlerine bildirilýän arassaçylyk talaplaryny dogry we doly berjaý ediň, olary söwda merkezlerinden satyn alyň, öý şertlerinde talabalaýyk saklaň we belgileniş nyşanynda görkezilen möhletine laýyklykda saklamagy we ulanmagy unutmaň! Öý şertlerinde azyk önümleriniň gaplanýan wagty, gaplama usullarynyň arassaçylyk talaplaryny berk berjaý ediň!
Howuzlarda we deňizde suwa düşülende hökman suwa düşmegiň tertip-düzgünlerini berk berjaý etseňiz, hem saglygyňyz, hem howpsuzlygyňyz üçin bähbitlidir. Möwsümleýin döreýän keselleriň ilkinji alamatlary ýüze çykan ýagdaýynda hökman maşgala lukmanyna ýüz tutmaly.
Şu düzgünleri berjaý etmek bilen biziň her birimiz köp babatda öz saglygymyzy gorap bileris.
Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ýurdumyzda saglygy goraýyş ulgamyny yzygiderli kämilleşdirmek, raýatlarymyzyň saglygyny berkitmek, ynsan ömrüniň dowamlylygyny uzaltmak, sagdyn durmuş ýörelgelerini ornaşdyrmak boýunça giň gerimli işleri durmuşa geçirýän Gahryman Arkadagymyzyň hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, ömürleri uzak bolsun!
Selbi AMANOWA,
Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň Medisina ekologiýasy we gigiýena kafedrasynyň müdiri.
Ynsanperwerlik, haýyr-sahawatlylyk jemgyýetiň gymmatlyklardyr
Her bir ýurduň bagtyýarlygy, abadançylygy ösüp gelýän ýaş nesil hakdaky aladalardan gözbaş alýar. Şoňa görä-de, Garaşsyz Watanymyzda durmuş goraglylygyny üpjün etmek, maşgalany goldamak, enäniň we çaganyň saglygyny goramak, bu ugurlaryň kanunçylyk binýadyny pugtalandyrmak meselelerine uly ähmiýet berilýär.
GDA giňişliginde medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygy
Mälim bolşy ýaly, ýakynda paýtagtymyzda möhüm halkara çäresi – Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Hökümet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisi üstünlikli geçirildi. Türkmenistanyň Arkalaşykda başlyklyk etmeginiň Konsepsiýasyny amala aşyrmagyň çäginde guralan bu mejlis arkalaşyk we doganlyk ruhy bilen ynsanperwer gatnaşyklary ilerletmegiň, ykdysady hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň ugrunda täze mümkinçilikleri döretdi.
Halkara gatnaşyklaryň ynsanperwer ugurlary
Garaşsyz, Hemişelik bitarap Türkmenistanyň daşary syýasaty Türkmenistanyň Konstitusiýasy, Türkmenistanyň konstitusion kanunlary, beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalary, halkara hukugynyň umumy ykrar edilen ýörelgeleri we kadalary, şeýle hem Türkmenistanyň gatnaşýan halkara şertnamalary we konwensiýalary esasynda amala aşyrylýar.
Berkarar döwletimizde ynsanperwer ýörelgeleriniň dabaralanmasy
Gahryman Arkadagymyzyň beýik başlangyçlaryny mynasyp dowam etdirýän Arkadagly Serdarymyzyň parasatly baştutanlygynda adam hakda alada ýurdumyzda alnyp barylýan durmuş ugurly döwlet syýasatynyň baş ugrudyr. Munuň özi ähli ulgamlarda, ilkinji nobatda, halkyň bähbidine gönükdirilip amala aşyrylýan beýik işlerde, döwletli tutumlarda, Gahryman Arkadagymyzyň nusgalyk göreldesi bilen berk eýerilýän we jemgyýetimiziň agzybirligini has-da pugtalandyrýan ynsanperwer ýörelgelerde aýdyň ýüze çykýar.
ARASSAÇYLYK – SAGDYNLYGYŇ SAKASY
Biziň jan-saglygymyz iýýän zatlarymyza we olaryň hiline baglydyr. Eziz Diýarymyzyň ajaýyp tebigaty, baý ösümlik dünýäsi bar. Tebigatyň goralmagy, arassalygy we gözelligi barada biziň ata-babalarymyz müňýyllyklaryň dowamynda alada edip gelipdirler. Muňa pederlerimiziň ýer-toprak hakynda aýdan atalar sözleri-de, tebigaty baýlaşdyrmak, gözelleşdirmek barada geçiren çäreleri-de aýdyň mysal bolup biler.
HORMATLY PREZIDENTIMIZ SERDAR BERDIMUHAMEDOW:
– Häzirki döwürde Garaşsyz Türkmenistan öz ösüşiniň täze tapgyryna gadam basdy. Bu döwür «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy» diýlip atlandyryldy. Ösüşiň şu täze döwründe biz öz öňümizde has belent maksatlary goýduk.