Häzirki döwürde yklymyň döwletleri dünýäniň durnukly ösüşiniň, ykdysady abadançylygynyň we ekologiýa howpsuzlygy ugrunda uly tagallalary edýär.  Garaşsyz Türkmenistan bolsa yklymlary birleşdirýän, halklary ýakynlaşdyrýan, döwletleriň arasynda özara ynamy we hyzmatdaşlygy pugtalandyrýan halkara başlangyçlaryň möhüm merkezleriniň birine öwrülýär.

Golaýda Azerbaýjan Respublikasynyň paýtagty Baku şäherinde geçirilen ýokary derejeli duşuşyklar şu hakykatyň häzirki zaman şertlerindäki aýdyň beýany boldy. Merkezi Aziýa döwletleriniň we Azerbaýjanyň ýolbaşçylarynyň konsultatiw duşuşygy, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň çäklerindäki gepleşikler, Hazar deňziniň ekologik meselelerine bagyşlanan sammit, soňra Azerbaýjanda Aziýada hyzmatdaşlygy we ynanyşmagy berkitmegiň çäreleri Geňeşiniň VII sammiti hem-de Ermenistanda Birleşen Milletler Guramasynyň biodürlülik meselelerine bagyşlanan maslahatynyň (COP17) öň ýanyndaky Liderler sammiti — bularyň her biri özbaşdak ähmiýete eýe bolmak bilen birlikde, umumy maksada, ýagny parahatçylygy, ynanyşmagy we durnukly ösüşi üpjün etmäge gönükdirilen bitewi halkara dialogyň aýrylmaz bölekleridir.

Hormatly Prezidentimiziň bu duşuşyklara gatnaşmagy, olarda öňe süren garaýyşlary we başlangyçlary Türkmenistanyň häzirki zaman halkara gatnaşyklaryndaky ornunyň diňe bir geografik ýerleşiş bilen kesgitlenmeýändigini görkezýär. Bu ornuň özeninde syýasy erk, hemişelik Bitaraplyk ýörelgelerine ygrarlylyk, deňhukukly hyzmatdaşlyk we umumadamzat bähbitlerine gönükdirilen başlangyçlar durýar.

Häzirki wagtda halkara ulag geçelgeleri, energetika ulgamlary, sanly aragatnaşyk torlary we köptaraplaýyn diplomatik meýdançalar şol taryhy mirasy täze şertlerde dowam etdirýär. Tapawut diňe serişdelerde däl, eýsem, hyzmatdaşlygyň geriminde-de ýüze çykýar. Öň kerwenler birnäçe şäheri we sebiti birleşdiren bolsa, häzirki zaman ulag-logistika ulgamlary yklymlary baglanyşdyrýar. Öň söwdagärler haryt alyşan bolsalar, häzirki döwürde döwletler tehnologiýalary, ylmy açyşlary, maýa goýumlary we ösüş tejribelerini paýlaşýarlar.

Türkmenistanyň geografik ýerleşişi bu mümkinçilikleriň giňelmeginde aýratyn ähmiýete eýedir. Ýurdumyz Merkezi Aziýanyň, Hazar sebitiniň we has giň Ýewraziýa giňişliginiň arasynda möhüm baglanyşyk nokady bolup durýar. Geografik mümkinçilikleriň öz-özünden ykdysady üstünlige öwrülmeýändigi düşnüklidir. Munuň üçin döwrebap infrastruktura, özara ylalaşykly hereket, durnukly syýasy gatnaşyklar we uzak möhletli hyzmatdaşlyk zerur. Şu nukdaýnazardan, Awazada geçirilen ýokary derejeli duşuşyklaryň ähmiýeti has aýdyň ýüze çykýar. Sebit döwletleriniň arasynda gatnaşyklary ösdürmek, ulag we energetika mümkinçiliklerini netijeli peýdalanmak, tehnologik ösüşi çaltlandyrmak hem-de medeni-ynsanperwer gatnaşyklary giňeltmek baradaky pikirler Türkmenistanyň öňe sürýän hyzmatdaşlyk filosofiýasynyň esasy ugurlaryny emele getirýär. Awazada geçirilen duşuşyk täze mümkinçilikleriň amaly mazmun bilen baýlaşdyrylmagyna gönükdirilen möhüm ädim hökmünde ähmiýetlidir.

Häzirki döwürde sanlylaşdyrma halkara hyzmatdaşlygyň esasy ugurlarynyň birine öwrülýär. Sebäbi sanly tehnologiýalar diňe bir maglumat alyşmagyň usulyny üýtgetmeýär. Olar ykdysadyýetiň gurluşyna, döwlet dolandyryşyna, önümçilige, bilime, saglygy goraýşa we halkara söwda gatnaşyklaryna düýpli täsir edýär. Öň uzak wagt talap eden işler häzirki wagtda sanly ulgamlaryň kömegi bilen has çalt ýerine ýetirilip bilner. Önümçilikde maglumatlary seljermek, ulag akymlaryny dolandyrmak, energiýa sarp edilişini gözegçilikde saklamak we tebigy serişdeleri rejeli peýdalanmak ýaly ugurlarda täze mümkinçilikler döreýär.

Hormatly Prezidentimiziň Baku şäherindäki sammitde sebitleýin hyzmatdaşlygyň, tejribe alyşmagyň we emeli aňyň ykdysady ösüş üçin açýan mümkinçilikleriniň ähmiýeti nygtamagy hem şu nukdaýnazardan döwrebap we derwaýysdyr. Emeli aň häzirki döwrüň iň çalt ösýän tehnologiýalarynyň biridir. Ol uly maglumatlary seljermek, çylşyrymly hadysalaryň ösüşini çaklamak, önümçilik proseslerini kämilleşdirmek we dürli ulgamlaryň netijeliligini ýokarlandyrmak üçin giň mümkinçilikleri döredýär.

Döwletler özara ynamy berkitmek, tebigaty goramak, ykdysady mümkinçilikleri ösdürmek we täze tehnologiýalaryň peýdasyny adamzadyň bähbidine gönükdirmek arkaly has durnukly geljegi gurup bilerler. Şeýle geljegiň binýady bolsa şu gün geçirilýän gepleşiklerde, öňe sürülýän başlangyçlarda we olaryň durmuşa geçirilmegi ugrunda edilýän anyk ädimlerde tutulýar.

Hyzmatdaşlygyň täze ýollaryny açmak we ynam köprülerini has-da berkitmek ugrunda uly tagallalary edýän türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň, hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, ömürleri uzak bolsun, il-ýurt bähbitli beýik işleri mundan beýläk-de rowaçlyklara beslensin!

Allamyrat GELDIMYRADOW,
Türkmenistanyň Telekommunikasiýalar we informatika institutynyň Aragatnaşygyň radio tehnologiýalary fakultetiniň Elektorinika howpsuzlyk ulgamlary hünäriniň 1-nji ýyl talyby.