Hormatly Prezidentimiziň alyp barýan halk bähbitli, döwlet ähmiýetli ynsanperwer syýasaty netijesinde gözbaşyny gadymy döwürlerden alyp gaýdýan şöhratly taryhymyzy, ata-babalarymyzyň dünýä medeniýetine goşan gymmatlyklaryny ylmy esasda düýpli öwrenmekde we şu günki hem-de geljekki nesillere ýetirmekde giň gerimli işler alnyp barylýar. «Türkmen alabaý itlerini ösdürip ýetişdirmek däpleri» atly milli hödürnamanyň ÝUNESKO-nyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizilmegi hem munuň nobatdaky dabaralanmasydyr.

Ýurdumyzda her ýylyň oktýabr aýynyň soňky ýekşenbe güni uly dabara bilen  bellenilýän Türkmen alabaýynyň baýramy mynasybetli  «Ýylyň türkmen edermen alabaýy» atly halkara bäsleşigiň geçirilmegi, milli itşynaslyk mekdebiniň iň gowy däplerini wagyz etmekde hem-de ornaşdyrmakda  aýratyn hyzmatlary bitiren ildeşlerimize döwlet sylaglarynyň gowşurylmagy, hormatly atlaryň dakylmagy halkymyzyň baý medeni mirasynyň aýrylmaz bölegi bolup durýan alabaý itini häzirki zaman dünýä ylmynyň gazananlaryny ulanmak arkaly ulgamlaýyn esasda saklamakda, ýetişdirmekde, köpeltmekde we onuň şan-şöhratyny dünýä ýaýmakda alnyp barylýan döwlet derejesindäki işleri dabaralandyrýar.

Alym Arkadagymyzyň «Türkmen alabaýy» atly kitabynda nesihat edişi ýaly: «Alabaý — biziň milli buýsanjymyz. Alabaý — biziň Watanymyzyň baýlygy. Ol biziň ata-babalarymyzyň döreden milli gymmatlygy. Ony gorap saklamak, ähli ajaýyplygy bilen geljek nesillerimize ýetirmek biziň borjumyz».

Milli Liderimiziň türkmen alabaýlarynyň taryhy, olary idetmegiň baý milli ýörelgeleri we täsirli maglumatlary özünde jemleýän «Türkmen alabaýy» atly eseri giň okyjylar köpçüligine we alymlara adamzadyň gymmatly durmuş tejribesiniň pähim-paýhas käniniň önümi bolan milli baýlyklarymyza has çuňňur aralaşmaga, şonuň bilen birlikde hem türkmen alabaýy hakyndaky düýpli ylmy maglumatlara aralaşmaga  mümkinçilik berdi. Şonuň bilen birlikde hem ýurdumyzda milli itşynaslyk düzümini ösdürmekde türkmen alabaýlarynyň owadan sypatyny we haýbatly keşbini, wepalylyk häsiýetlerini, şöhratly genofonduny gorap saklamakda görnükli işleri bitirmäge badalga boldy.

Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň başlangyçlary esasynda 2022-nji ýylyň 24-nji iýulynda «Itçilik we kinologiýa işi hakynda» Türkmenistanyň  Kanunynyň kabul edilmegi bolsa ýurdumyzda itçiligi we kinologiýa işini ösdürmegiň hukuk, ykdysady we guramaçylyk esaslaryny kesgitleýän, tohum itleriniň genofonduny gorap saklamagyň hukuk binýadyny döretdi.

Häzirki döwürde gaýduwsyz alabaý Watanymyzyň düýpli özgertmeler we ösüşler ýolunda gazanýan ägirt uly üstünlikleriniň hakyky nyşanyna öwrüldi. Wepaly atly alabaýyň keşbiniň 2017-nji ýylda Aşgabatda geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň şekili bolmagy hem muňa şaýatlyk edýär.

Türk­men ala­ba­ýy adam­za­dyň iň ga­dy­my dos­ty, ýa­kyn syr­da­şy­dyr. Gahryman Ar­ka­da­gy­my­zyň «Türk­men ala­ba­ýy» at­ly ki­ta­byn­da ju­da jaý­dar bel­leý­şi ýa­ly, «It bi­len adam mun­dan 12–15 müň ýyl ozal dost­la­şan diý­lip ha­sap edil­ýär». Hä­zir­ki wag­ta çen­li ýü­ze çy­ka­ry­lan yl­my mag­lu­mat­lar türk­men ala­ba­ýy­nyň dün­ýä­de iň ga­dy­my we sap gan­ly to­hum it­le­riň bi­ri­di­gi­ni do­ly yk­rar ed­ýär.

Şu jä­het­den, türk­men ala­ba­ýy di­ňe bir yn­sa­nyň özü­ni, maş­ga­la­sy­ny ýa-da goş-go­la­my­ny däl, eý­sem, daş­ky güýç­ler­den hem go­ra­ýan we­pa­ly, gu­jur­ly, gaý­duw­syz sak­çy bo­lup­dyr. Şol se­bäp­li-de pa­ra­sat­ly pe­der­le­ri­miz türk­men ala­ba­ýy­ny yn­sa­nyň we onuň mu­kad­des oja­gy­nyň asu­da­ly­gy­nyň, bag­ty­ýar­ly­gy­nyň go­rag­çy­sy saý­ýar. Ol yn­sa­na bagt­ly dur­mu­şy ba­gyş ed­ýär di­ýip dü­şün­ýär. «It gel­di, gut (bagt) gel­di» na­ky­ly­nyň ma­ny­sy hem yn­sa­nyň eş­ret­li dur­mu­şy­nyň hö­zi­ri­ni gö­rüp ýa­şa­ma­gy­na ala­ba­ýyň ed­ýän tä­si­ri bi­len bag­ly dö­räp­dir. Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň öň­den­gö­rü­ji­lik­li sy­ýa­sa­ty ne­ti­je­sin­de Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rün­de türk­men ala­ba­ýy tä­ze yk­ba­la, şöh­rat-şan­ly ab­raý-mer­te­bä eýe bol­dy.

Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň «Türk­men ala­ba­ýy» at­ly ki­ta­byn­da be­ýan edi­len Ýa­sy­de­pe ýa­dy­gär­li­gin­den ta­py­lan heý­kel öň­ki ýü­ze çy­ka­ry­lan ar­heo­lo­gi­ýa gym­mat­lyk­la­rynyň üs­tü­ni ýe­tir­ýär. Bu heý­kel­ji­gi özü­niň teh­no­lo­gi­ýa taý­dan kä­mil­li­gi, ala­ba­ýyň keş­bi­ni has aý­dyň we owa­dan şe­kil­len­di­ren­di­gi, mah­la­sy, çe­per­çi­li­gi we maz­mun taý­dan has baý­dy­gy bi­len ýur­du­myz­da hä­zir­ki wag­ta çen­li ýü­ze çy­ka­ry­lan türk­men ala­ba­ýy­nyň heý­kel­le­ri­niň ara­syn­da iň go­wu­sy ha­sap­la­mak bo­lar. Türk­men alym­la­ry hä­zir­ki wagt­da ala­ba­ýyň ta­ry­hy mi­ra­sy­ny hem-de ga­dy­my oguz ko­wum­la­ry­nyň dün­ýä­nyň it­şy­na­s­lyk me­de­ni­ýe­ti­niň ös­me­gi­ne go­şan uly go­şant­la­ry­ny öw­ren­mek bo­ýun­ça yl­my göz­leg­le­ri iş­jeň do­wam ed­ýär­ler.

Türk­men ala­baý it­le­ri­ni go­rap sak­la­mak­da, kö­pelt­mek­de, ola­ryň to­hum aras­sa­ly­gyny üp­jün et­mek­de Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň ba­şy­ny baş­lan nus­ga­lyk iş­le­ri­ni my­na­syp do­wam ed­ýän Ar­ka­dag­ly Gah­ry­man Ser­da­ry­my­zyň janlary sag, ömürleri uzak bolsun! Halk üçin, Watan üçin, eşretli döwür üçin yhlas siňdirip, durmuşa geçirýän tutumly işleri mundan beýläk hem rowaç alsyn! 

Seýdylla BÄŞIMOW 
S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň Weterinariýa lukmancylygy fakultetiniň Zootehnika hünäriniň 1-nji ýyl talyby.