Kädi. Kädiniň esasy artykmaçlygy düzüminde minerallaryň köp saklanmagydyr: kaliý, kalsiý, magniý, mis, fosfor we demir. Kädide köp mukdarda witamin bar: esasanda, E, B witaminler topary. Süýümiň köp bolmagy sebäpli, kädi içegäniň işjeňligini gowulandyrýar. Kädide käşirden birnäçe esse köp  mukdarda karotin bar we bu gyzyl-mämişi pigmentiň kömegi bilen ol sary reňkde bolýar. Kädide sink köp, tohumlarynda gymmatly ösümlik ýaglary bar.

Käşir. Käşirde adam bedeninde retinola (A witamini) öwrülen we wirus we bakteriýa keselleriniň öňüni almaga kömek edýän ajaýyp antioksidant bolup, köp mukdarda karotin bar. Ylmy gözleglerde, gaýnadylan käşiriň çig görnüşidäkiden has köp antioksidant häsiýetiniň bardygyny subut etdi. Bişirilende antioksidant derejesi takmynan 34 göterim ýokarlanýar. Käşirde C, B, E witaminleri we minerallar köp: kaliý, fosfor, demir, mis, ýod, sink. Ter görnüşli käşirde köp sanly içki organlaryň we adam bedeniniň ulgamlarynyň kadaly işlemegi üçin zerur peýdaly maddalar bar. Mundan başga-da, şugundyr ol bedene girýän maddalar beloklaryň siňmegini we gemoglobiniň ganda daşalmagyny gowulandyrýar. Köki miweli ekinileriň hemmesinde diýen ýaly tebigy antioksidantlar köp.

Sogan we sarymsak. Bu gök önümleriň ýiti ysy, güýçli wirusa garşy we antibakterial täsiri bolan işjeň maddalaryň bardygyny görkezýär. Düzümindäki, E witaminleriniň barlygy sebäpli organiki kislotalar, minerallar we efir ýaglary, sogan we sarymsagyň wirus we sowuklamalaryň öňüni almakda we bejermekde  örän peýdaly gök önümdigini ýene bir gezek ýadyňa salýar. Bularyň düzümindäki C witamini gyjyndyrmalardan goraýar. Şeýle-de bulardaky sink, demir we B witamini gemoglobini köpeldýär we bedeniň tebigy baýlyklaryny işjeňleşdirýär.

Ajy burç. Bu gök önümiň düzümindäki kapsaisin gan aýlanyşyny işjeňleşdirýär, tüýküligi herekete getirýär, kislorody öýkenden çykarylmagyny aňsatlaşdyrýar, göni antibakterial we wirusa garşy täsir edýär. Bu gök önüm bokurdagyň çişmegini we burun dykylmagyny hem aýyryp bilýändir.

Taýýarlan Wepa HAŞŞYROW,
Türkmenistanyň inžener-tehniki we ulag kommunikasiýalary institutynyň Jemagat infrastrukturasy we inženerçilik ulgamlary fakultetiniň Gozgalmaýan emläkleriň ekspertizasy we dolandyrylyşy hünäriniň 2-nji ýyl talyby.