Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe sagdyn, giň dünýä garaýyşly, bilimli, watansöýüji, zähmet söýer nesli terbiýeläp ýetişdirmäge möhüm ähmiýet berilýär.

Mekdebe çenli çagalar edaralarynda körpe nesle bilim-terbiýäniň başlangyç düşünjeleri berip, olar umumybilim berýän mekdebe taýýarlanylýar. Körpeleriň Watanymyzyň hakyky perzentleri bolup ýetişmeklerinde çagalar baglarynda guralýan sapaklaryň, gyzyklanma çäreleriň, bäsleşikleriň täsiri uludyr.

Çagalar bagynda körpelere bilim-terbiýe bermekde, okuw-terbiýeçilik işlerini dogry guramakda, olaryň irki ösüşini we mekdebe taýýarlygyny üpjün etmekde birnäçe işler amala aşyrylýar.

Mekdebe çenli çagalar edaralarynda okuwmaksatnamalary esasynda körpeleriň irki ýaşdan başlap, her bir ugurdan bilim başarnyklarynyň ösmegine, zehinleriniň açylmagyna uly üns berilýär. Terbiýeçi mugallymlar okatmagyň dürli-dürli usullaryndan we serişdelerinden peýdalanyp, körpeleriň duýgularynyň ösmegi bilen sözleýiş medeniýeti, aň-düşünjesi,ýatkeşligi kämilleşip başlaýar.

Çagalar bagynda geçirilýän sapaklarda öwrediji oýunlaryň ulanylmagy, sapagy oýunlar arkaly guramak körpelerde gyzyklanmany, höwesi artdyrýar. Körpeler daşky dünýäden maglumatlary kabul edip almagy, çylşyrymly ýagdaýlardan baş alyp çykmagy öwrenýärler. Şol sebäpli-de terbiýeçiler döredijilikli işläp, hemişe gözlegde bolmalydyrlar. Şuny göz öňünde tutmak bilen, körpeler bilen guralýan sapaklarda, sapakdan daşary gezelençlerde oýnadýan öwrediji oýunlarym barada durup geçmekçi

1. Çagalar “Haýwanlaryň we guşlaryň çagalaryny tapmaga kömek edeliň” atly oýny uly höwes bilen oýnaýarlar.

Stoluň üstünde mawy reňkli çägeli gutujugy hem-de haýwanlaryň, guşlaryň suratyny gutujugyň bir gapdalynda we olaryň çagalarynyň suratyny gutynyň aşagynda gizläp goýýaryn. Terbiýeçi çagalara ýüzlenip:

- Çagalar haýwanlar we guşlar öz çagalaryny alyp, uzak ýerlere gezelenje gidipdirler. Olar şol ýerde özleriniň garynlaryny mazalyja doýransoňlar bir salym dynjyny alýarlar. Birden olar öýlerine gaýtmakçy bolanlarynda çagalarynyň ýokdygyny bildiler. Geliň çagalar biz bularyň çagalaryny tapmaga kömek edeliň. Olaryň çagalary nirä gitdilerkä?!

Häzir men size haýwanlaryň we guşlaryň sesini eştdirýärin. Kim şol haýwanyň, guşuň adyny bilse, şol çaga çägeli gutujugyň içinden çagasyny tapmaga kömek eder. Terbiýeçi ördek guşunyň sesini eştdirýär.

Çaga elini galdyryp, haýsy guşuň sesini eşdendigini aýtýar:

- Bu öredegiň sesi.

- Berekella!

- Ördek haýwanmy ýa-da guşmy?

- Ördek guş.

- Näme üçin ördege guş diýilýär?

- Sebäbi guşlaryň ganaty bar.

- Berekella!

- Ördek nähili ses edýär?

- Ga-ga-ga.

- Ördekde nähili reňleri görýärsiň?

- Mämişi, ýaşyl, ak gara.

- Ördegiň çagasyna näme diýilýär?

- Ördegiň çagasyna ördejik diýilýär.

- Berekella! Sen indi ördegiň çagasyny tapmaga kömek et. Ol nirä gitdikä?

Çaga ördegiň çagasyny tapýar.Terbiýeçi çaga ýüzlenip:

- Ördejik nirä gidipdir?

- Ördejik köle ýüzmäge gidipdir.

Berekella çagalar siz haýwanlary we guşlary gowy öwrenipsiňiz.

2. “Geliň agajy bezäliň”-oýny oýnatmak bilen çagalaryň sözleýşini, pikirlenişini, pasyl baradaky düşünjelerini, barmak motorikasyny, duýgularyny ösdürip bolýar.

Tagtada agajyň taýýarlanan şekilini goýmaly. Stoluň üstünde pasla degişli şekilleri – ýaz paslyny aňladýan gülgüne reňkli gülleri, sary, gyzyl reňkli kepderjikleri, ýaşyl reňkli agajyň ýapraklaryny, agaja syn edip oturan gülgüne reňkli pişijegi goýmaly. Çagalara “Kim agajy häzir dowam edýän pasyl bilen bezejek?” diýip ýüzlenýärin. Olar şekiljikleri agaçdaky ilikleriň reňkine dogry getirip dakýarlar. Agaja dakylan şekilleriň gelşikli, owdan bolmagyna gözegçilik edýärin. Bu oýnuň üsti bilen çagalarda tebigata, gözellige bolan söýgini terbiýeleýärin.

3. “Sesinden tana”diýen oýnuň üsti bilen çagalaryň pikirlenişini, ünslüligini artdyrylýar.

Çagalar iki topara bölünýärler. Her toparda bir çaga orta çagyrylýar. Iki reňkli toplar we olaryň ýüzünde haýwanlaryň we guşlaryň suratlary ýelimlenen görnüşinden stoluň üstünde çagalaryň öňünde goýulýar. Çagalar sesi eştmek bilen haýsy haywan ýa-da guşdygyny aýdýarlar.

Meselem: Bu horazyň sesi.

- Ol guşmy ýa-da haýwan?

- Ol guş.

- Ol iým iýende näme bilen iýýär.

- Ol iými çüňki bilen iýýärler

- Horaz nähili ses çykarýar we ş.m.

Çagalar bilen geçirilýän her bir sapagyň, öwredilýän temanyň ýatda galmagy üçin geçirilýän oýunlaryň öwrenilýän tema degişli bolmagyny gazanmaly.

Ata Watanymyzy çyn ýürekden söýýän, bilimli, ukyply nesli terbiýeläp ýetişdirmekde döredijilikli zähmet çekmek hormatly Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň badalgasy beren bagtyýarlyk döwrüniň has rowaçlanmagyna goşant goşmakdyr.

Aýna HUDAÝKULIÝEWA,
Seýitnazar Seýdi adyndaky Türkmen döwlet mugallymçylyk institutynyň 3-nji ýyl talyby .