Lukman Arkadagymyzyň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly köp jiltli ylmy-ensiklopedik kitaby saglygy goraýyş işgärleri üçin gymmatly gollanma bolup hyzmat edýär. Ol Diýarymyzda bitýän dermanlyk otlara diňe bir ýurdumyzda däl-de, daşary ýurtlarda hem gyzyklanmany artdyrdy. Bu kitap lukmançylyk ylymlarynyň doktory, professor Gurbanguly Berdimuhamedowyň dünýä lukmançylyk ylmynyň, fitoterapiýanyň ösmegine hem kämilleşmegine goşan ägirt uly goşandydyr.

Ylmy we halk lukmançylygy bilimlerine hem-de köpýyllyk gözleglere, tejribelere daýanýan kitabyň ýokary çap ediliş usulynda neşir edilen jiltlerinde dermanlyk ösümlikleriň melhemlik häsiýetleri, ösüşi, ýaýraýşy, ýygnalyşy, saklanylyşy, olardan dermanlyk serişdeleriniň taýýarlanylyşy we ulanylyşy, tebigy gorlary bilen bagly maglumatlar täsirli beýan edilýär. Kitabyň ýene-de bir aýratynlygy ösümlikleriň atlarynyň türkmençe, latynça, rusça berilmegi, suratlarynyň göze gelüwli edilip ýerleşdirilmegi bilen baglydyr.

Ýeri gelende bellesek, Gahryman Arkadagymyzyň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly ylmy-ensiklopedik eseriniň her bir jildi iki bapdan ybarat bolup, onuň birinjisi dermanlyk ösümlikleriň häsiýetnamalaryndan, ikinjisi bolsa ösümliklere degişli maglumatnamalardan ybaratdyr. Has takygy, birinji bapda şypaly ösümlikleriň häsiýetleri, ýaýrawy, tebigy gorlary, himiki düzümi, olardan dermanlaryň taýýarlanylyşy, ulanylyşy hakynda ylmy maglumatlar berilýär. Ikinji bapda bolsa dermanlyk ösümlikleriň türkmençe-latynça-rusça sözlügi, çig mallary ýygnamagyň senenamasy, saklanyş möhletleri we peýdalanylan edebiýatlar ýerleşdirilýär.

Mälim bolşy ýaly, ýakynda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň akademigi, lukmançylyk ylymlarynyň doktory, professor Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly köp jiltli ylmy-ensiklopedik kitabynyň XVII jildiniň tanyşdyrylyş dabaralary geçirildi. Nobatdaky kitap Gahryman Arkadagymyzyň düýpli ylmy ensiklopediýasynyň üstüni ýetirmek bilen, Diýarymyzyň ösümlik dünýäsiniň keselleri bejermekdäki gymmatly tebigy gorlary boýunça maglumatlary okyjylara ýetirýär. «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly kitabyň XVII jildi, ozalkylarda bolşy ýaly, «Dermanlyk ösümlikleriň häsiýetnamasy» hem-de «Maglumatnama» diýen iki bölümden ybaratdyr. Kitabyň baplarynda gymmatly, şypaly hazyna hasaplanýan 107 sany dermanlyk ösümlik barada doly we düýpli maglumatlar berilýär.

Ýurdumyzyň şypahanalaryndaky ýerli bejeriş serişdeleriniň arasynda adam saglygyna has oňyn täsirini ýetirýän dermanlyk ösümliklerden we olaryň esasynda taýýarlanylýan dermanlaryň görnüşlerinden peýdalanmaga uly ähmiýet berilýär. Ol ýöne ýerden däldir, çünki ylmy barlaglaryň berýän maglumatlaryna görä, ösümlikleriň dermanlyk çig mallaryndan taýýarlanylýan derman serişdeleri özleriniň emeli (sintetiki) ýol bilen alynýan görnüşlerinden tapawutlylykda, birinjiden, adam bedenine ýumşak täsir edýär, ikinjiden, goşmaça täsirleri az ýüze çykarýar ýa-da bütinleý ýüze çykarmaýar, üçünjiden, ösümlik çig mallaryndan derman görnüşlerini öndürmek ykdysady taýdan örän amatly hasaplanýar. Hut şol sebäpli hem häzirki döwürde bütin dünýäde öndürilýän derman serişdeleriniň, takmynan, 50 göterime golaýy tebigy serişdeleriň, şol sanda ösümlikleriň dermanlyk çig mallary esasynda alynýar.

Türkmenistanyň Prezidentiniň «Saglyk» Döwlet maksatnamasynyň çäklerinde alnyp barylýan işleriň giň gerimlidigine aýdyň göz ýetirmekde Gahryman Arkadagymyzyň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly ylmy-ensiklopedik kitabynyň ähmiýeti örän uludyr. Ylmy-ensiklopedik eser diňe bir bu ugurda iş alyp barýan hünärmenleriň, talyplaryň däl, eýsem, ähli ildeşlerimiziň gymmatly gollanmasyna öwrüldi. Ol daşary ýurtlaryň ylmy jemgyýetçiligi tarapyndan hem uly höwes bilen okalýar we öwrenilýär. Munuň şeýledigini kitabyň dünýäniň 15-e golaý dilinde neşir edilmegi-de aýdyň subut edýär.

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hem Milli Liderimiziň başlangyjy esasynda başy başlanyp, hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda üstünlikli dowam etdirilýän işler halkyň gyzgyn goldawyna eýe bolýar. Halkymyzyň saglygy, bagtyýar we abadan durmuşy barada yzygiderli alada edýän, türkmen lukmançylygyny düýpli ösdürmekde giň gerimli tagallalary amala aşyrýan Gahryman Arkadagymyza hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyza tüýs ýürekden sagbolsun aýdýarys.

Enegözel HOJAMOWA,
Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň Gulak, burun, bokurdak keselleri kafedrasynyň assistenti.