MAŞGALA TERBIÝESI – MÖHÜM TERBIÝE
12-12-25
Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň parasatly baştutanlygynda eziz Watanymyzyň geljegi bolan maşgala ojagynyň berkligi, agzybir maşgalalarda terbiýelenýän ýaş nesliň edepli-terbiýeli, bilimli-hünärli, watansöýüji, zähmetsöýer, maksada okgunly bolup ýetişmegi üçin uly tagallalar edilýär. Şol tagallalar ýurdumyzda çagalaryň hemmetaraplaýyn ösüşiniň üpjün edilmegine, belent ahlak sypatlarynyň terbiýelenmegine gönükdirilendir. Häzirki ajaýyp döwrümizde ýaş nesiller milli ruhda terbiýelenýär. Şonuň üçin hem olar milli medeniýetimize, ene dilimize sarpa goýýarlar. Ýokary medeniýetlilik her bir adamyň hereketinde, gündelik işinde, maşgala durmuşynda aýdyň görünmelidir. Ýaşlaryň özüni medeniýetli alyp barmagy, okuwlaryna oňat ýetişmegi, medeniýetli sözlemegi milli terbiýäniň özenidir.
Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe “Maşgalam - baş galam” diýen pähimi miras galdyran ata-babalarymyzyň asylly ýol-ýörelgeleri döwrebap many-mazmuna beslenip, mynasyp dowam etdirilýär. Maşgala terbiýesi islendik çaga üçin täze bir dünýäniň gapysyny açýar. Döwletimiz tarapyndan maşgalanyň binýadynyň berk bolmagy, onuň agzalarynyň agzybir, eşretli durmuşda ýaşamaklary üçin ähli şert-mümkinçilikleriň döredilýändigi döwrümiziň buýsançly hakykatydyr. Gadymy zamanlardan bäri maşgala ojagy türkmen halky üçin mukaddeslik saýylyp, ol milli ahlak, medeni, ruhy gymmatlyklaryň saklanýan, goralýan, kämilleşdirilýän ýeridir.
Maşgalada watansöýüjilik, namysjaňlyk, halallyk, dogruçyllyk, rehimdarlyk, ejize howandarlyk ýaly ýokary adamkärçilik sypatlary perzentleriň aňyna guýlupdyr. Onuň netijesinde hem tutuş jemgyýetde adamlaryň özara gatnaşyklarynda şol ýörelgeleriň rowaçlanmagy gazanylypdyr. Ýaş nesilleriň milli ruhda terbiýelenmegi aýratyn many-mazmuna eýedir. Şunda ýaşlar watansöýüjilik, ene dilimize, nusgawy edebiýatymyza belent sarpa ruhunda terbiýelenýär. Bu asylly ýörelgeler görelde bilen, öwüt-ündew bilen nesilleriň aňyna guýulýar. Esasan hem, gadymdan gelýän nakyllaryň üsti bilen nesil terbiýelemek örän täsirlidir. Ýaşlara nakyllary aýdyp bermek bilen, olarda pähimli sözlere, ene dilimize belent sarpany hem terbiýelemek mümkin. Ata-babalarymyz “Edep başy - dil” diýen pähimiň üsti bilen pähimli sözleriň ähmiýetiniň has-da täsirlidigini belläpdirler.
Maşgala terbiýesinde medeniýetli sözleýiş aýratyn ähmiýete eýedir. Şonuň üçin hem ýaş nesillere nusgawy edebiýatymyzyň eserlerini, nakyllary, halk döredijilik eserlerini okatmak, öwretmek zerur ähmiýete eýedir. Magtymguly Pyragy ýaly zehinli şahyry terbiýelän Döwletmämmet Azadynyň “Wagzy - Azat” eserini aýratyn belläsimiz gelýär. Bu ajaýyp eserde ýaş nesiller üçin gymmatly terbiýe mekdebi bar. Bu kitap tutuşlygyna il-günüň arzuw hyýallary esasynda, halk döredijiliginden, durmuş wakalaryndan ýerlikli peýdalanyp döredilen eserdir. Bu eserde esasy maksat halkyň ruhuny galkyndyrmakdan, ýaş nesliň edep-terbiýeli, medeniýetli, giň düşünjeli, ylymly-bilimli adamlar bolup ýetişmegini gazanmakdan ybarat bolup durýar. Şeýle-de eserde perzendiň öňündäki borç-wezipeleri, öz çagalaryny il-güne peýdaly, jemgyýete ähmiýetli, zähmetsöýer adamlar edip ýetişdirmek, adamlara ýagşylyk etmek dogrusynda söz açylýar. Şonuň üçin hem bu gymmatly edebi miras nesil terbiýesinde aýratyn ähmiýete eýe bolup durýar.
Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda halkymyzyň asylly ýörelgelerine eýerip, mynasyp nesli kemala getirmek babatynda uly işler alnyp barylýar. Bu bolsa ýaşlaryň Watana bolan söýgüsini has-da berkidip, geljege ynamyny artdyrýar. Asyllylyk, halallyk, Watana wepalylyk, zähmetsöýerlik ýaly ýörelgeleri ýaşlaryň aňyna guýmak döwrümiziň esasy wezipeleriniň hatarynda durýar. Bu gymmatlyklar ata-babalarymyzyň kämilleşdiren asylly ýörelgesidir, watansöýüjiligiň mekdebidir. Ynsan öz dowamaty bolan perzendine şeýle asylly ýörelgeleri öwretmek bilen, milli gymmatlyklara bolan sarpasyny beýan edýär. Şonuň üçin asylly terbiýeli perzendi kemala getirmek ynsan kalbynyň iň belent arzuwlarynyň hasyl bolmagydyr. Jemgyýet ösüp gelýän ýaş nesillerimize baglydyr. Maşgalada nesil terbiýesi jemgyýetçilik terbiýesiniň esasyny düzýär. Şol sebäpli geljegimiz bolan ýaş nesilleriň terbiýeli, Watana wepaly bolup ýetişmegi üçin her birimiz öz goşandymyzy goşmalydyrys.
Alma ANNABAÝEWA,
Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň Lukmançylyk gullugynyň guralyşy we usulyýeti kafedrasynyň mugallymy.
Ynsanperwerlik, haýyr-sahawatlylyk jemgyýetiň gymmatlyklardyr
Her bir ýurduň bagtyýarlygy, abadançylygy ösüp gelýän ýaş nesil hakdaky aladalardan gözbaş alýar. Şoňa görä-de, Garaşsyz Watanymyzda durmuş goraglylygyny üpjün etmek, maşgalany goldamak, enäniň we çaganyň saglygyny goramak, bu ugurlaryň kanunçylyk binýadyny pugtalandyrmak meselelerine uly ähmiýet berilýär.
GDA giňişliginde medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygy
Mälim bolşy ýaly, ýakynda paýtagtymyzda möhüm halkara çäresi – Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Hökümet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisi üstünlikli geçirildi. Türkmenistanyň Arkalaşykda başlyklyk etmeginiň Konsepsiýasyny amala aşyrmagyň çäginde guralan bu mejlis arkalaşyk we doganlyk ruhy bilen ynsanperwer gatnaşyklary ilerletmegiň, ykdysady hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň ugrunda täze mümkinçilikleri döretdi.
Halkara gatnaşyklaryň ynsanperwer ugurlary
Garaşsyz, Hemişelik bitarap Türkmenistanyň daşary syýasaty Türkmenistanyň Konstitusiýasy, Türkmenistanyň konstitusion kanunlary, beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalary, halkara hukugynyň umumy ykrar edilen ýörelgeleri we kadalary, şeýle hem Türkmenistanyň gatnaşýan halkara şertnamalary we konwensiýalary esasynda amala aşyrylýar.
Berkarar döwletimizde ynsanperwer ýörelgeleriniň dabaralanmasy
Gahryman Arkadagymyzyň beýik başlangyçlaryny mynasyp dowam etdirýän Arkadagly Serdarymyzyň parasatly baştutanlygynda adam hakda alada ýurdumyzda alnyp barylýan durmuş ugurly döwlet syýasatynyň baş ugrudyr. Munuň özi ähli ulgamlarda, ilkinji nobatda, halkyň bähbidine gönükdirilip amala aşyrylýan beýik işlerde, döwletli tutumlarda, Gahryman Arkadagymyzyň nusgalyk göreldesi bilen berk eýerilýän we jemgyýetimiziň agzybirligini has-da pugtalandyrýan ynsanperwer ýörelgelerde aýdyň ýüze çykýar.
ARASSAÇYLYK – SAGDYNLYGYŇ SAKASY
Biziň jan-saglygymyz iýýän zatlarymyza we olaryň hiline baglydyr. Eziz Diýarymyzyň ajaýyp tebigaty, baý ösümlik dünýäsi bar. Tebigatyň goralmagy, arassalygy we gözelligi barada biziň ata-babalarymyz müňýyllyklaryň dowamynda alada edip gelipdirler. Muňa pederlerimiziň ýer-toprak hakynda aýdan atalar sözleri-de, tebigaty baýlaşdyrmak, gözelleşdirmek barada geçiren çäreleri-de aýdyň mysal bolup biler.
HORMATLY PREZIDENTIMIZ SERDAR BERDIMUHAMEDOW:
– Häzirki döwürde Garaşsyz Türkmenistan öz ösüşiniň täze tapgyryna gadam basdy. Bu döwür «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy» diýlip atlandyryldy. Ösüşiň şu täze döwründe biz öz öňümizde has belent maksatlary goýduk.