Türkmeniň göz guwanjy türkmen halylary

01-06-21

Hormatly Prezidentimiz “Türkmen halysy ynsan kalbyny joşa getirýän gudratdyr, türkmeniň öz milletine, diline, dinine, sungatyna, asylly däp-dessurlaryna bolan egsilmez söýgüsiniň nyşanydyr. Türkmen halysy halkymyzyň ruhy ahwalydyr. Gözelligi, nepisligi, müň dürli öwüşgünliligi, reňkleriniň ajaýyp sazlaşygy bilen göreni haýrana goýýan halylarymyzda halkymyzyň ähli ajaýyp häsiýetleri, milli aýratynlyklary jemlenendir” diýip belleýşi ýaly halkymyzyň milli gymmatlyklarynyň biri bolan halylarymyz türkmen halkynyň göz guwanjy. Bu günki gün gelin-gyzlarmyzyň uz barmaklarynyň hünäri bolan türkmen halylary dünýä belli muzeýleriň törüni bezeýär, gadyr-gymmaty has-da rowaçlanýar.

Türkmen halky gadymýetden ylymly-bilimli sowatly halk hasplanypdyr. Sebäp diýeniňde entek ylmyň-bilimiň ösmedik döwründe türkmen zenanlary haly we beýleki el işlerini örän ussatlyk bilen dokapdyrlar. Ot çöplerden tebygy boýaglaryň alnyşy himiýa bilimine ýetik bolanyny aňlatsa, hala dürli nagyşlaryň, gölleriň salnyşy hasap-hesibiň dogry we dürs alyp barmagyň ýollaryny bilýändigini aňladýar. Türkmen halylaryny üns berip synlanyňda dünýä göz öňünde janlanýar, onda gülleri, kölleri, daglary we guşlaryň  aýak yzlaryny görmek bolýar.  Şeýle hem olaryň her bir nagyşlary çuňňur many-mazmuna eýe bolupdyr. Muňyň şeýledigine il arasynda haly nagyşlary, keçeler, el işleri  baradaky aýdylýan rowaýatlar güwä geçýär.

Türkmen halkynyň durmuşy haly bilen berk baglanyşyklydyr. Biziň eramyzdan öň II müňýyllyga degişli haly ýüpligini kesmäge niýetlenen bürünç keserleriň Türkmenistanyň günorta-günbatar tarapynda Sumbar jülgesinde tapylmagy, Altaý daglarynyň Pazryk belentliginde bäş müň ýyl mundan ozal dokalan haly türkmen halyçylygyna mahsus görnüşleriň saklanyp galmagy türkmen zenanlarynyň irki döwürlerde hem haly dokandygyny äşgär edýär.

Irki wagtlarda ene-mamalarymyz halydan  her dürli önümleri dokap, ak öýleri bezemek üçin, öý goşlaryny salmak üçin atlary we düýeleri toý günlerinde bezemek üçin peýdalanypdyr. Öý goşlary saklamak üçin torwa,  iklik, uk ujy, çuwal, horjun dokan bolsalar, ak öýleri bezemek üçin gapylyk, ýeňsi dokapdyrlar. Toý güni düýäni bezemek üçin kejewelik, atlar üçin bolsa içirgi, eýerlik dokapdyrlar.

Gadymdan ene-mamalarymyz bize özleriniň örän inçelik bilen dokan halylaryny we beýleki el işlerini miras goýup gidipdir. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlykdöwründe hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallasy netijesinde gelin-gyzlarmyzyň el işlerine uly baha berilýär.  Gadymdan gelýän el işleriniň taryhyny öwrenmek olary täzeçe öwüşginde dokamak, ýaş nesillerimize öwretmek işleri alnyp barylýar, ene-mamalarymyzyň ýol-ýörelgeleri, edim-gylymlary mynasyp dowam etdirilýär. Hormatly Prezidentimiziň 2011-nji ýylda neşir edilen “Janly rowaýat”, 2016-njy ýylda neşir edilen “Arşyň nepisligi” atly kitaplary halyçylyk sungatyna bagyşlanyp, bu kitabyň üsti bilen hormatly Prezidentimiz türkmen halkynyň genji-hazynasy bolan nepis halylarymyzyň ruhy we maddy gymmatlygymyzyň at-abraýyny has-da belende göterdi.

2019-njy ýylyň dekabr  aýynda Kolumbiýanyň paýtagty Bogota şäherinde geçirilen ÝUNESKO-nyň adamzadyň maddy däl medeni mirasyny goramak boýunça hökümetara komitetiniň 14-nji mejlisiniň dowamynda türkmen milli halyçylyk sungatyny ÝUNESKO-nyň adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizildi. Türkmen milli halyçylyk sungatynyň ÝUNESKO-nyň adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizilmegi türkmen halylarynyň dünýä ýüzinde ýene-de bir gezek ykrar edilmeginiň aýdyň subutnamasydyr.

Türkmen halkynyň taryhynda uly orny eýeleýän halyçylyk sungaty berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe mynasyp  dowam etdirilip, şan-şöhraty has-da artýar. Ene-mamalarymyzyň yhlasyndan döräp, sungat derejesine ýeten halylarymyz ýaş nesillerimiz üçin bahasyna ýetip bolmajak milli gymmatlygymyz bolup durýar.

Gülhumar HOJAHMETOWA 
Türkmenistanyň Agrar  partiýasynyň  Daşoguz welaýatynyň  Köneürgenç  etrap 
komitetiniň  hünärmeni.

Tebygy derman serişdesi

Ary baly azyk önümi we  tebygy derman serişdesidir. Ary balynyň düziminde adam saglygyna peýdaly birnäçe witaminler bar. Şonuň üçin adamlar balçylyk bilen gadymy döwürlerden bäri meşgurlanýar. Ilatymyzyň  hem  ary balyna bolan islegleri juda uly. Çünki ary baly ýokumly we siňňitli iýmit hasaplanýar. Halk lukmançylygynda hem ynsan saglygyny berkitmekde öziniň täsin tebygy häsiýetleri bilen tapawutlanýan ary balyna  aýratyn ähmiýet berilýär.


160b7ccd62b609.jpeg
Ýüpekçileriň üstünligi

Daşoguz welaýatynyň Saparmyrat Türkmenbaşy etrabynyň "Mizemez ynam", "Ajaýyp sowgat" daýhan hojalyklarynda ýüpekçileri her ýyl ýüpek gurçugyny idedip, piläniň bereketli hasylyny öndürýärler. Bu daýhan birleşigiň ýüpekçileri geçen ýyl hem döwlete pile tabşyrmak baradaky meýilnamalaýyn tabşyrygy ep-esli artygy bilen ýerine ýetirmegiň hötdesinden gelipdiler.


Türkmeniň göz guwanjy türkmen halylary

Hormatly Prezidentimiz “Türkmen halysy ynsan kalbyny joşa getirýän gudratdyr, türkmeniň öz milletine, diline, dinine, sungatyna, asylly däp-dessurlaryna bolan egsilmez söýgüsiniň nyşanydyr. Türkmen halysy halkymyzyň ruhy ahwalydyr” diýip belleýşi ýaly halkymyzyň milli gymmatlyklarynyň biri bolan halylarymyz türkmen halkynyň göz guwanjy.


160b3adf71a81d.jpeg
HALKYMYZYŇ MILLI BUÝSANJY

Ata Watanymyzyň gülläp ösmegi, ýurdumyzyň asuda, halkymyzyň agzybir durmuşda ýaşamagy üçin hormatly Prezidentimiziň durmuşa geçirýän ykdysady, syýasy we medeni özgertmeleri, türkmeniň milli buýsanjy bolan ajaýyp halylarymyzyň taryhy köklerini öwrenmek barasyndaky alyp barýan taýsyz tagallalary bizi diýseň buýsandyrýar.


Beýik ýüpek ýolunyň ugry bilen

Beýik ýüpek ýolunyň ugrundaky iň iri şäherleriň biri-de Ürgenç - häzirki Köneürgenjiň ýerinde ýerleşen gadymy şäher hasaplanýar. Bu gadymy toprak türkmen halkynyň  we bütün  dünýäniň deňsiz-taýsyz medeni mirasynyň ajaýyp nusgalaryny özünde jemleýär.  Köneürgenjiň dünýä ähmiýetli medeni merkezi, owadan şäher bolandygy hakynda dürli döwrüň taryhy ýazuw çeşmeleri we dürli maglumatlary habar berýär.

15-01.jpg
TÜRKMENISTANYŇ PREZIDENTI GURBANGULY BERDIMUHAMEDOW:

– Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimizde ýaşaýan ynsanlaryň ählisi her bir ädimde özi hakynda Döwletimiziň, hökümetimiziň, Prezidentiniň özüniň yzygiderli alada edýändigini duýup ýaşamalydyr.